Một số phương pháp phân tích, đánh giá rủi ro của dự án – P3

1. Phương pháp sử dụng chỉ tiêu kỳ vọng toán học
Muốn đối phó với những rủi ro một cách tương đối chính xác, nhà sản xuất kinh doanh phải sử dụng toán xác suất. Việc sử dụng phương pháp này giúp các nhà kinh doanh lượng hoá được những biến cố một cách tương đối chính xác.

Phương pháp này bao gồm các phương pháp cụ thể sau:

a) Phương pháp tính toán và sử dụng giá trị kỳ vọng đơn giản
Giá trị kỳ vọng của một dự án là giá trị mong đợi đối với dự án đó và được xác định bằng tổng số giá trị của tất cả các biến cố riêng biệt có thể xảy ra trong tương lai nhân với xác suất của mỗi biến cố đó.

b) Phương pháp sử dụng xác suất có điều kiện
Trong sản xuất kinh doanh, nhiều chiến lược có cả chuỗi các biến cố, trong đó xác suất xảy ra biến cố tiếp theo phụ thuộc vào biến cố đã xảy ra
trước. Trường hợp này người ta nói biến cố thứ hai là có điều kiện với biến cô thứ nhất. Khi đó để lựa chọn phương án i là rủi ro, người ta sử dụng phương pháp tính giá trị kỳ vọng trên cơ sở xác suất có điều kiện.

c) Phương pháp cây quyết định
Phương pháp cây quyết định là một phương pháp dùng để lựa chọn phương án trên cơ sở sử dụng toán xác suất. Để giải bài toán theo phương pháp cây quyết định khi lựa chọn phương án đầu tư xây dựng, cần thực hiện theo các bước như:
– Bắt đầu từ quyết định xa nhất, tính hiện giá thuần của tất cả các chuỗi biến cố có thể xảy ra theo quyết định này;
– Tính toán giá trị kỳ vọng của NPV gắn liền với mỗi giải pháp;
– Lựa chọn giải pháp nào có giá trị kỳ vọng lớn hơn và gạt bỏ các giải pháp ít giá trị;
– Chuyển tới các quyết định gần hơn và tính toán lặp lại các bước trên cho tới khi chọn được quyết định cuối cùng.
Trong đó phương pháp cây quyết định được sử dụng nhiều hơn cả.

2. Phương pháp áp dụng lý thuyết mô phỏng
Cùng với các phương pháp định lượng khác, mô phỏng là một công cụ để phàn tích định lượng trong kinh doanh, quản lý, từ đó nhận dạng các rủi ro và đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Phương pháp mô phỏng được sử dụng nhiều nhất là phương pháp Monte Carlo. Kĩ thuật cơ bản của mô phỏng Monte Carlo là thực hiện một số mô phỏng dựa trên các phần tử ngẫu nhiên nhờ vào giá trị ngẫu nhiên được phát minh ra trong quá trình mô phỏng.
Phương pháp Monte Carlo tiến hành theo 5 bước sau:
– Thống kê số liệu quan sát trong quá khứ của biến nghiên cứu. Lập bảng phân phối xác suất cho biến ngẫu nhiên định đưa vào thử nghiệm. Tuỳ tính chất vật lý của từng biến mà gán cho nó một dạng phân phối xác suất thích hợp;
– Lập bảng phân phối xác suất tích luỹ cho mỗi biến ngẫu nhiên;
– Xác lập các khoảng dao động cho các số ngầu nhiên dựa vào bảng phân phối xác suất tích luỹ;
– Tạo các số giả ngẫu nhiên. Điều này được thực hiện nhờ vào bảng số ngẫu nhiên được lập sẵn hoặc nhờ vào các phần mềm vi tính;
– Tiến hành mô phỏng.
Phương pháp này thực chất cũng sử dụng khái niệm xác suất, đồng thời còn áp dụng lý thuyết mô phỏng để từ một số ít số liệu quan sát được trong thực tế suy ra xác suất cho toàn bộ quá trình.
Phương pháp này thường được sử dụng phân tích rủi ro các các dự án đầu tư lớn.
Kết quả tính toán theo phương pháp này sẽ cung cấp cho ta một bảng kết quả các chỉ tiêu hiệu quả như: lợi nhuận, NPW, ỈRR,…với các mức cao thấp khác nhau kèm theo các xác suất xảy ra khác nhau. Chỉ tiêu hiệu quả càng cao thì xác suất xảy ra càng thấp.

3. Ngoài ra còn một số phương pháp sử dụng để đánh giá rủi ro của dự án
a) Phương pháp phân tích MARKOV;
b) Các phương pháp phân tích lựa chọn phương án theo điều kiện bất định;
c) Phương pháp HEDGING

4. Ví dụ phân tích, đánh giá rủi ro đôi với hiệu quả dự toán của dự án
Một dự án cần trang bị một máy cho dâv chuyền công nghệ (số liệu của máy cho theo bảng). Hãy xét sự đáng giá của phương án, xác định thời gian hoàn vốn của dự án và phân tích độ nhạy của dự án cho các trường hợp khi vốn đầu tư tãng 5%, khi doanh thu giảm 5%, chi phí vận hành tăng 5%.
Đơn vị tính: triệu đồng

Một số phương pháp phân tích, đánh giá rủi ro của dự án - P3 1

5) Phân tích độ nhạy của dự án
– Tính chỉ tiêu NPV khi vốn đầu tư tăng 5%:
NPV = – 800 + [730 – 600 + 120 X 1,05 – 0,28 (730 – 600)] X X 4,3553 + 80 X 0,5645 = 163,842 (triệu đồng)
– Tính chỉ tiêu NPV khi vốn doanh thu giảm 5%:
NPV = – 800 + [730 X 0,95 – 600 + 120 X 1,05 – 0,28 (730 X 0,95 – 600)] X X 4,3553 + 80 X 0,5645
= 60,995 (triệu đồng), giảm tương dương 65,23%.
– Tính chi tiêu NPV khi chi phí vận hành tăng 5%:
NPV = – 800 + [730 – 600 – 0,05 X 480 + 120 X 1,05 – 0,28 (730 – 624)] X X 4,3553 + 80 X 0,5645
= 100,192 (triệu đồng), giảm tương đương 42,89%.
Nhận xét:
Chỉ tiêu có tầm quan trọng hơn chỉ tiêu chi phí vận hành và chỉ tiêu vốn đầu tư.